Kontrola pełnego odłączenia zasilania na potrzeby akcji ratowniczej
Badanie przeciwpożarowych wyłączników prądu
Badanie przeciwpożarowych wyłączników prądu pozwala sprawdzić, czy użycie elementu sterującego rzeczywiście odcina zasilanie obwodów, które powinny zostać wyłączone podczas pożaru, a jednocześnie nie pozbawia energii urządzeń niezbędnych do prowadzenia ewakuacji i akcji ratowniczej. Kontrola obejmuje cały tor działania: przycisk, przewody sterownicze, aparat wykonawczy, sygnalizację, zasilanie rezerwowe oraz reakcję rozdzielnic i instalacji współpracujących.
Mediatis wykonuje przeglądy i próby funkcjonalne PWP w halach, magazynach, biurowcach, garażach, centrach handlowych, hotelach, obiektach produkcyjnych i budynkach użyteczności publicznej. Przed testem analizujemy schemat zasilania, projekt urządzenia przeciwpożarowego, listę instalacji bezpieczeństwa oraz wpływ planowanego wyłączenia na działanie obiektu.
Co powinien zrobić przeciwpożarowy wyłącznik prądu?
Zadaniem PWP jest odcięcie dopływu energii do obwodów, których pozostawienie pod napięciem mogłoby utrudnić prowadzenie akcji ratowniczej albo zwiększać zagrożenie porażeniem i pożarem. Wyjątek stanowią obwody zasilające instalacje i urządzenia, których działanie jest wymagane podczas pożaru.
| Obszar kontroli | Co potwierdzamy podczas badania |
|---|---|
| Element sterujący PWP | Dostępność, oznakowanie, stan mechaniczny i prawidłowe wygenerowanie sygnału wyłączenia |
| Obwód sterowniczy | Ciągłość, zasilanie, zabezpieczenie, działanie przekaźników i przekazanie sygnału do aparatu wykonawczego |
| Aparat wykonawczy | Rzeczywiste rozłączenie torów, położenie aparatu, blokady, napęd i możliwość bezpiecznego ponownego załączenia |
| Obwody zwykłe | Brak napięcia w rozdzielnicach i odbiorach, które zgodnie z projektem powinny zostać odłączone |
| Instalacje bezpieczeństwa | Zachowanie zasilania lub uruchomienie źródeł przewidzianych w projekcie dla urządzeń potrzebnych podczas pożaru |
| Źródła rezerwowe | Brak niekontrolowanego ponownego podania napięcia do odłączonej części instalacji |
| Sygnalizacja stanu | Czy obsługa i służby ratownicze otrzymują jednoznaczną informację o wykonanym odłączeniu lub awarii |
Pełna próba funkcjonalna
Co obejmuje badanie przeciwpożarowych wyłączników prądu?
- identyfikację wszystkich elementów sterujących PWP w obiekcie,
- porównanie stanu rzeczywistego z projektem, schematem i poprzednim protokołem,
- kontrolę obudów, szyb ochronnych, oznakowania i dostępności przycisków,
- oględziny rozdzielnic, aparatów wykonawczych, napędów i obwodów sterowniczych,
- sprawdzenie gotowości systemu przed rozpoczęciem próby,
- uruchomienie PWP z każdego przewidzianego punktu sterowania,
- potwierdzenie zadziałania właściwych aparatów odłączających,
- sprawdzenie zaniku napięcia w obwodach i rozdzielnicach objętych wyłączeniem,
- kontrolę zasilania urządzeń, które powinny działać podczas pożaru,
- weryfikację reakcji agregatu, UPS, instalacji PV, magazynu energii i innych źródeł,
- sprawdzenie sygnalizacji położenia, zadziałania i awarii,
- kontrolę sposobu resetu i ponownego załączenia zasilania,
- weryfikację działania po przywróceniu normalnego układu pracy,
- sporządzenie protokołu z wynikami, ograniczeniami, usterkami i zaleceniami.
Przycisk PWP to nie zawsze aparat odłączający
Czerwony przycisk przy wejściu najczęściej jest elementem sterującym. Po jego użyciu sygnał trafia do rozłącznika, wyłącznika, stycznika albo zestawu aparatów znajdujących się w rozdzielni. W bardziej rozbudowanym obiekcie jeden przycisk może uruchamiać kilka wyłączeń w różnych częściach instalacji.
Naciśnięcie przycisku i usłyszenie pracy aparatu nie potwierdzają jeszcze, że wszystkie wymagane obwody zostały pozbawione napięcia. Dlatego próba powinna obejmować rzeczywiste sprawdzenie skutku elektrycznego, a nie wyłącznie obserwację diody lub mechanizmu.
PWP nie jest tym samym, co zwykły wyłącznik główny. Wyłącznik główny służy eksploatacji instalacji, natomiast przeciwpożarowy wyłącznik prądu realizuje funkcję określoną dla akcji ratowniczej i musi uwzględniać obwody bezpieczeństwa, źródła rezerwowe oraz właściwy sposób sterowania.
Gdzie PWP jest wymagany?
Przeciwpożarowy wyłącznik prądu należy stosować w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³ lub zawierających strefy zagrożone wybuchem. Powinien odcinać dopływ prądu do wszystkich obwodów z wyjątkiem tych, które zasilają instalacje i urządzenia niezbędne podczas pożaru.
Element sterujący powinien znajdować się w pobliżu głównego wejścia do obiektu albo złącza i być odpowiednio oznakowany. W dużym kompleksie mogą występować oddzielne wyłączniki dla budynków, stref, sekcji zasilania albo części instalacji, dlatego zakres zawsze porównujemy z projektem urządzenia przeciwpożarowego.
Strefa pożarowa powyżej 1000 m³
O obowiązku decyduje kubatura strefy pożarowej, a nie wyłącznie powierzchnia całego budynku.
Strefa zagrożona wybuchem
Wymóg stosuje się również wtedy, gdy w strefie pożarowej znajduje się strefa zagrożona wybuchem, niezależnie od przekroczenia wskazanej kubatury.
Obiekt rozbudowany albo wielostrefowy
Liczbę PWP, podział wyłączeń i obwody pozostawione pod napięciem należy ustalać na podstawie aktualnego projektu, schematu zasilania oraz scenariusza pożarowego.
Obwody, które muszą działać podczas pożaru
PWP nie może wyłączyć wszystkiego bez analizy projektu
W obiekcie mogą występować instalacje, których działanie jest wymagane podczas ewakuacji i akcji ratowniczej. Ich zasilanie powinno zostać rozwiązane i sprawdzone zgodnie z projektem. Podczas przeglądu nie tworzymy własnej listy wyjątków – porównujemy rzeczywistą reakcję instalacji z dokumentacją.
- oświetlenie awaryjne i ewakuacyjne,
- system sygnalizacji pożarowej i dźwiękowy system ostrzegawczy,
- urządzenia oddymiające i zapobiegające zadymieniu,
- pompownie przeciwpożarowe i inne instalacje gaśnicze,
- dźwigi przeznaczone dla ekip ratowniczych,
- urządzenia sterujące zamknięciami przeciwpożarowymi,
- systemy komunikacji, alarmowania i transmisji wymagane podczas pożaru,
- inne urządzenia określone w projekcie i scenariuszu pożarowym danego obiektu.
Agregat, UPS, fotowoltaika i magazyn energii
Współczesny budynek może być zasilany z kilku źródeł. Samo rozłączenie zasilania z sieci elektroenergetycznej nie gwarantuje braku napięcia w rozdzielnicy, instalacji albo urządzeniu. Dlatego próba PWP powinna uwzględniać wszystkie źródła i układy automatycznego przełączania.
Zespół prądotwórczy
Sprawdzamy, czy użycie PWP nie powoduje niekontrolowanego podania zasilania z agregatu do części instalacji, która powinna pozostać odłączona. Reakcja instalacji bezpieczeństwa musi odpowiadać projektowi.
UPS i zasilacze bezprzerwowe
UPS może nadal zasilać serwerownię, automatykę, systemy techniczne albo wybrane gniazda. Należy ustalić, które obwody powinny pozostać czynne, a które muszą zostać odłączone.
Instalacja fotowoltaiczna
Panele i przewody po stronie prądu stałego mogą pozostawać pod napięciem przy świetle dziennym. Badanie PWP powinno uwzględniać reakcję falowników i rozłączników zgodnie z projektem, ale nie może być przedstawiane jako całkowite usunięcie wszystkich napięć z instalacji PV.
Magazyn energii
Układ bateryjny może podtrzymywać wybrane obwody lub współpracować z falownikiem hybrydowym. Weryfikujemy jego reakcję oraz miejsca, w których po wyłączeniu nadal może występować napięcie.
Stacje ładowania i zasilanie rezerwowe najemców
Modernizacje wykonywane po odbiorze budynku mogą wprowadzić nowe źródła lub obwody nieuwzględnione w pierwotnym projekcie. Podczas przeglądu zapisujemy takie rozbieżności.
Odcięcie PWP nie może powodować samoczynnego załączenia drugiego źródła energii elektrycznej, w tym agregatu, z wyjątkiem źródła zasilającego oświetlenie awaryjne. Rzeczywisty układ bezpieczeństwa należy jednak zawsze analizować na podstawie aktualnego projektu i przyjętego sposobu zasilania urządzeń wymaganych podczas pożaru.
Dlaczego badanie wymaga zaplanowanego wyłączenia?
Wiarygodna próba powoduje rzeczywiste odłączenie zasilania. Może zatrzymać windy, wentylację bytową, serwery, bramy, urządzenia produkcyjne, chłodnictwo, automatykę, system kontroli dostępu i inne instalacje. Nie należy więc uruchamiać PWP bez uzgodnienia skutków i przygotowania obiektu.
Inwentaryzacja odbiorów krytycznych
Przed testem wskazujemy urządzenia, których nagłe wyłączenie może uszkodzić proces, produkt, instalację albo dane.
Koordynacja z obsługą techniczną
Ustalamy osoby odpowiedzialne za rozdzielnię, agregat, UPS, BMS, SSP, windy, technologię i ponowne uruchomienie instalacji.
Bezpieczne zatrzymanie procesów
Maszyny, linie produkcyjne, urządzenia chłodnicze i systemy IT powinny zostać przygotowane do planowanego zaniku zasilania.
Procedura przywrócenia energii
Po próbie zasilanie należy przywracać w kontrolowanej kolejności, obserwując stan aparatów, źródeł rezerwowych i urządzeń technologicznych.
Różne poziomy sprawdzenia
Oględziny, test sterowania i pełne badanie
Oględziny bez wyłączenia
Pozwalają ocenić oznakowanie, dostęp, stan przycisków, rozdzielnic, aparatów i dokumentacji, ale nie potwierdzają rzeczywistego skutku działania.
Test obwodu sterowania
Może potwierdzić działanie przycisku, przekaźnika, cewki i sygnalizacji, lecz bez pełnego sprawdzenia odbiorów nadal nie wiadomo, czy wszystkie wymagane obwody zostały odłączone.
Pełna próba funkcjonalna
Obejmuje rzeczywiste wyłączenie, sprawdzenie zaniku napięcia, kontrolę instalacji pozostawionych w pracy, reakcję źródeł rezerwowych i bezpieczne ponowne uruchomienie obiektu.
Jak często wykonywać przegląd PWP?
Przeciwpożarowe wyłączniki prądu są wprost wymienione w przepisach jako urządzenia przeciwpożarowe. Powinny być poddawane przeglądom technicznym i konserwacji zgodnie z Polskimi Normami, dokumentacją techniczno-ruchową oraz instrukcjami producenta, w terminach określonych przez producenta, nie rzadziej niż raz w roku.
Dodatkowe sprawdzenie jest zasadne po modernizacji instalacji elektrycznej, zmianie rozdzielni, dołączeniu agregatu, UPS, fotowoltaiki lub magazynu energii, przebudowie stref pożarowych, zmianie scenariusza pożarowego albo naprawie elementu PWP.
Co najmniej raz w roku
Jest to maksymalny ogólny odstęp wynikający z przepisów dotyczących urządzeń przeciwpożarowych.
Po każdej istotnej modernizacji
Zmiana źródła, automatyki, rozdzielnicy lub obwodów bezpieczeństwa może spowodować, że dotychczasowy PWP nie realizuje już pełnego scenariusza.
Po awarii albo nieprawidłowym zadziałaniu
Przerwa obwodu sterowania, brak rozłączenia, nieprawidłowa sygnalizacja lub samoczynne podanie napięcia wymagają naprawy i ponownego badania.
Najczęstsze nieprawidłowości
- przycisk jest zasłonięty, trudno dostępny albo nieprawidłowo oznakowany,
- wyłącznik odcina tylko część obwodów przeznaczonych do wyłączenia,
- po użyciu PWP agregat lub UPS ponownie zasila odłączoną instalację,
- nowa instalacja fotowoltaiczna lub bateryjna nie została ujęta w scenariuszu,
- obwód urządzenia bezpieczeństwa zostaje niepotrzebnie odłączony,
- aparat wykonawczy nie rozłącza wszystkich torów albo zacina się mechanicznie,
- brakuje sygnalizacji skutecznego wyłączenia lub jest ona niejednoznaczna,
- przerwa przewodu sterowniczego nie jest wykrywana,
- przycisk testowy sprawdza tylko lampkę, a nie pełne działanie urządzenia,
- brakuje aktualnego schematu i wykazu obwodów pozostających pod napięciem,
- po modernizacji rozdzielni PWP steruje nieaktualnym aparatem,
- ponowne załączenie odbywa się bez kontroli osoby upoważnionej,
- protokół nie wskazuje, które rozdzielnice i źródła rzeczywiście sprawdzono.
Usterka PWP wpływa na bezpieczeństwo akcji ratowniczej
Brak skutecznego odłączenia, ponowne pojawienie się napięcia lub wyłączenie urządzeń wymaganych podczas pożaru powinny zostać potraktowane jako nieprawidłowości o wysokim priorytecie. Sam wpis do protokołu nie zastępuje zabezpieczenia i naprawy.
Kto może wykonać badanie?
Przepisy wymagają, aby czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej wykonywały osoby posiadające odpowiednie, rzeczywiste kwalifikacje. Jednocześnie próba PWP obejmuje prace przy instalacji elektrycznej, aparaturze łączeniowej, obwodach sterowania i pomiary napięcia, dlatego osoby realizujące te czynności powinny posiadać kwalifikacje elektryczne odpowiednie do napięcia, urządzeń oraz zakresu eksploatacji i dozoru.
Przy rozbudowanych systemach konieczna jest również znajomość projektu urządzenia przeciwpożarowego, scenariusza pożarowego, zasad zasilania instalacji bezpieczeństwa i procedur obiektu. Jeżeli przegląd ujawnia rozbieżność projektową, wykonawca kontroli powinien wskazać potrzebę analizy projektanta lub rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, zamiast samodzielnie zmieniać logikę działania.
Dokumentacja pozwalająca odtworzyć próbę
Co powinien zawierać protokół?
- identyfikację obiektu, stref pożarowych i układu zasilania,
- datę, godzinę, cel i zakres wykonanej kontroli,
- wykaz oraz lokalizację elementów sterujących PWP,
- identyfikację aparatów wykonawczych i rozdzielnic,
- schemat albo opis zależności między przyciskiem a wyłączanymi obwodami,
- wykaz źródeł podstawowych, rezerwowych i autonomicznych,
- wykaz instalacji wymaganych podczas pożaru,
- opis przygotowania obiektu i przeprowadzonej próby,
- wynik zadziałania każdego elementu sterującego,
- potwierdzenie zaniku napięcia w sprawdzonych obwodach i rozdzielnicach,
- wynik działania agregatu, UPS, PV, magazynu energii i automatyki SZR,
- wynik zasilania urządzeń pozostających w pracy,
- wynik sygnalizacji położenia, zadziałania i awarii,
- opis elementów niesprawdzonych lub wyłączonych z zakresu,
- wykaz usterek, priorytet i zalecany termin ich usunięcia,
- dokumentację zdjęciową i oznaczenia urządzeń,
- dane oraz kwalifikacje osób wykonujących próbę.
Co otrzymuje klient?
Protokół pełnej próby funkcjonalnej
Dokument wskazuje, z którego przycisku uruchomiono PWP, jakie aparaty zadziałały i które części instalacji rzeczywiście sprawdzono.
Wykaz obwodów odłączonych i pozostawionych w pracy
Pozwala porównać reakcję instalacji z projektem i scenariuszem pożarowym.
Informację o alternatywnych źródłach energii
Raport opisuje reakcję agregatu, UPS-u, fotowoltaiki, magazynu energii i innych źródeł objętych testem.
Listę niezgodności według pilności
Oddzielamy usterki wpływające bezpośrednio na działanie PWP od braków dokumentacyjnych i prac konserwacyjnych.
Materiał do dokumentacji przeciwpożarowej i technicznej
Protokół można wykorzystać w rejestrze urządzeń przeciwpożarowych, instrukcji bezpieczeństwa pożarowego oraz KOB lub c-KOB, jeżeli jest to właściwe dla obiektu.
Jak wygląda realizacja usługi Mediatis?
Analiza układu zasilania
Zbieramy schematy, informacje o PWP, źródłach rezerwowych, obwodach bezpieczeństwa i zmianach wykonanych od poprzedniej kontroli.
Plan wyłączenia i zabezpieczenia obiektu
Uzgadniamy termin, zatrzymanie procesów, obecność obsługi technicznej, sposób kontroli braku napięcia i procedurę ponownego uruchomienia.
Próba PWP i weryfikacja skutku
Uruchamiamy każdy element sterujący, sprawdzamy aparaty, obwody, instalacje bezpieczeństwa, źródła rezerwowe i sygnalizację.
Protokół i kontrola po naprawach
Przekazujemy wyniki i zalecenia. Po usunięciu nieprawidłowości możemy ponownie potwierdzić pełny scenariusz działania.
Jak przygotować obiekt?
- przygotuj projekt PWP, schemat jednokreskowy i aktualne schematy rozdzielnic,
- udostępnij scenariusz pożarowy i listę urządzeń wymaganych podczas pożaru,
- przekaż poprzedni protokół oraz dokumentację wykonanych napraw,
- wskaż agregaty, UPS, instalacje PV, magazyny energii i inne źródła,
- przygotuj wykaz procesów oraz urządzeń wrażliwych na zanik zasilania,
- uzgodnij termin postoju z najemcami, produkcją, ochroną i obsługą IT,
- zapewnij dostęp do elementów PWP, rozdzielnic i pomieszczeń technicznych,
- wyznacz osoby odpowiedzialne za elektrykę, BMS, SSP, agregat i ponowne uruchomienie,
- poinformuj użytkowników obiektu o planowanym wyłączeniu,
- zapewnij możliwość bezpiecznego sprawdzenia rozdzielnic i odbiorów po zadziałaniu.
Od czego zależy cena badania?
Koszt zależy przede wszystkim od złożoności układu i czasu potrzebnego na przygotowanie próby, a nie wyłącznie od liczby czerwonych przycisków. Do wyceny warto przekazać:
- liczbę elementów sterujących PWP,
- liczbę aparatów wykonawczych, rozdzielnic i stref wyłączenia,
- schemat zasilania oraz poprzedni protokół,
- liczbę źródeł podstawowych i rezerwowych,
- obecność agregatu, UPS, PV, magazynu energii i SZR,
- liczbę urządzeń bezpieczeństwa pozostających w pracy,
- wielkość obiektu i liczbę budynków lub stref,
- czas oraz porę możliwego wyłączenia,
- potrzebę pomiarów w wielu rozdzielnicach i odbiorach,
- liczbę lokalizacji objętych jednym zleceniem,
- zakres dokumentacji zdjęciowej, schematów i raportowania,
- potrzebę wykonania ponownego badania po naprawach.
Najczęstsze pytania o badanie przeciwpożarowych wyłączników prądu
Zamów badanie przeciwpożarowych wyłączników prądu
Prześlij schemat jednokreskowy, projekt PWP, poprzedni protokół oraz informacje o agregacie, UPS, fotowoltaice i urządzeniach bezpieczeństwa. Przygotujemy plan wyłączenia, zakres próby i dokumentację. Działamy na terenie całej Polski.