Przegląd instalacji odgromowej – zakres kontroli, pomiary i protokół

Przegląd instalacji odgromowej to kontrola stanu technicznego systemu chroniącego budynek przed skutkami wyładowań atmosferycznych. Obejmuje oględziny elementów instalacji, sprawdzenie połączeń i ciągłości przewodów, kontrolę uziemienia oraz wykonanie odpowiednich pomiarów. W przepisach Prawa budowlanego stosowane jest określenie instalacja piorunochronna, natomiast w praktyce technicznej i wyszukiwarkach częściej używa się określenia instalacja odgromowa. Oba pojęcia odnoszą się do systemu, którego zadaniem jest bezpieczne przejęcie i odprowadzenie prądu piorunowego do ziemi. Zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej należy przeprowadzać co najmniej raz na 5 lat. Za zapewnienie wykonania kontroli odpowiada właściciel lub zarządca obiektu. Mediatis wykonuje pomiary instalacji odgromowych w budynkach mieszkalnych, biurowych, handlowych, magazynowych, przemysłowych i usługowych. Obsługujemy pojedyncze obiekty oraz klientów zarządzających wieloma lokalizacjami na terenie całej Polski.

Przegląd instalacji odgromowej – najważniejsze informacje

Na czym polega przegląd instalacji odgromowej?

Przegląd instalacji odgromowej nie powinien ograniczać się wyłącznie do wykonania jednego pomiaru. Pełna kontrola obejmuje ocenę wizualną instalacji, sprawdzenie jej kompletności, stanu połączeń oraz wykonanie pomiarów dopasowanych do rodzaju obiektu i zastosowanego systemu ochrony. Podczas kontroli sprawdza się, czy instalacja nie została uszkodzona przez warunki atmosferyczne, korozję, prace remontowe, montaż urządzeń na dachu albo wcześniejsze wyładowania atmosferyczne. Istotne jest również ustalenie, czy instalacja odpowiada aktualnemu sposobowi użytkowania obiektu. Rozbudowa budynku, montaż paneli fotowoltaicznych, urządzeń klimatyzacyjnych, anten, instalacji technologicznych albo nowych elementów na dachu może wpływać na prawidłowość ochrony odgromowej.

Czy przegląd instalacji odgromowej jest obowiązkowy?

Tak. Badanie instalacji piorunochronnej jest częścią okresowej kontroli obiektu wykonywanej na podstawie art. 62 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Kontrola ta obejmuje między innymi sprawdzenie stanu:

• połączeń instalacji,
• osprzętu,
• zabezpieczeń,
• środków ochrony,
• uziemień instalacji i aparatów.

Za terminowe wykonanie kontroli odpowiada właściciel lub zarządca obiektu. Obowiązek dotyczy między innymi budynków wielorodzinnych, biurowców, hal, magazynów, obiektów handlowych, przemysłowych, usługowych i budynków użyteczności publicznej.

Jak często wykonuje się przegląd instalacji odgromowej?

Podstawowym terminem wynikającym z Prawa budowlanego jest kontrola wykonywana co najmniej raz na 5 lat. Nie oznacza to jednak, że w każdej sytuacji należy czekać pełne pięć lat. Wcześniejsze sprawdzenie instalacji może być potrzebne:

• po uderzeniu pioruna lub podejrzeniu uszkodzenia instalacji,
• po remoncie dachu lub elewacji,
• po przebudowie albo rozbudowie budynku,
• po montażu instalacji fotowoltaicznej, anten, klimatyzatorów lub urządzeń technicznych na dachu,
• po uszkodzeniu zwodów lub przewodów odprowadzających,
• po wykonaniu napraw instalacji odgromowej,
• gdy wcześniejszy protokół wskazuje krótszy termin ponownej kontroli,
• w obiektach narażonych na korozję, drgania albo intensywne oddziaływanie czynników atmosferycznych.

Częstotliwość kontroli może również wynikać z dokumentacji technicznej, oceny ryzyka, instrukcji eksploatacji obiektu albo wewnętrznych procedur właściciela lub zarządcy.

Co obejmuje kontrola piorunochronu?

Kontrola piorunochronu obejmuje sprawdzenie dostępnych elementów zewnętrznej i wewnętrznej ochrony odgromowej. Dokładny zakres zależy od konstrukcji budynku, dokumentacji instalacji oraz zastosowanych rozwiązań. Standardowy zakres może obejmować:

• kontrolę zwodów poziomych i pionowych,
• sprawdzenie przewodów odprowadzających,
• sprawdzenie złączy kontrolnych,
• ocenę stanu uchwytów i mocowań,
• kontrolę połączeń spawanych, śrubowych i zaciskowych,
• sprawdzenie przewodów uziemiających,
• ocenę stanu uziomu, w zakresie możliwym do sprawdzenia,
• kontrolę połączeń wyrównawczych,
• sprawdzenie ochrony urządzeń znajdujących się na dachu,
• ocenę śladów korozji, przerwania albo poluzowania elementów,
• sprawdzenie zmian wykonanych od czasu poprzedniej kontroli,
• weryfikację wykonania wcześniejszych zaleceń pokontrolnych.

Oględziny instalacji odgromowej

Oględziny są pierwszym etapem kontroli. Pozwalają ustalić, czy instalacja jest kompletna, prawidłowo zamocowana i nie posiada widocznych uszkodzeń. Podczas oględzin specjalista zwraca uwagę między innymi na:

• ciągłość zwodów na dachu,
• stan przewodów odprowadzających,
• uszkodzenia mechaniczne i korozję,
• poluzowane lub brakujące mocowania,
• stan złączy kontrolnych,
• połączenia instalacji z elementami metalowymi budynku,
• nowe urządzenia zamontowane na dachu,
• zbliżenia instalacji do innych przewodzących elementów,
• ślady przepalenia albo działania prądu piorunowego,
• zgodność stanu rzeczywistego z dostępną dokumentacją.

W przypadku hal, magazynów i obiektów przemysłowych szczególnej oceny mogą wymagać rozległe dachy, świetliki, centrale wentylacyjne, konstrukcje stalowe, instalacje fotowoltaiczne oraz urządzenia technologiczne.

Pomiary instalacji odgromowej

Pomiary instalacji odgromowej służą ocenie, czy system posiada ciągłość oraz czy uziemienie spełnia wymagania przyjęte dla danego obiektu. Zakres pomiarów może obejmować:

• pomiar ciągłości przewodów odprowadzających,
• sprawdzenie ciągłości połączeń instalacji,
• pomiar rezystancji uziemienia,
• sprawdzenie połączeń wyrównawczych,
• pomiary poszczególnych uziomów, jeżeli konstrukcja instalacji na to pozwala,
• ocenę działania elementów ochrony przed przepięciami, jeżeli znajdują się w zakresie kontroli,
• porównanie wyników z wcześniejszymi protokołami.

Nie każdy obiekt wymaga identycznego zestawu badań. Metodę pomiaru należy dopasować do rodzaju uziemienia, konstrukcji instalacji, warunków terenowych i możliwości technicznych odłączenia poszczególnych elementów.

Pomiar rezystancji uziemienia

Pomiar rezystancji uziemienia jest jednym z najważniejszych elementów kontroli instalacji odgromowej. Pozwala ocenić właściwości układu, którego zadaniem jest odprowadzenie prądu piorunowego do ziemi. Na wynik pomiaru mogą wpływać między innymi:

• rodzaj i wilgotność gruntu,
• pora roku,
• temperatura i zamarznięcie gruntu,
• konstrukcja i głębokość uziomu,
• korozja elementów znajdujących się w ziemi,
• stan połączeń,
• obecność innych instalacji metalowych w gruncie,
• możliwość prawidłowego rozmieszczenia sond pomiarowych.

Wynik pomiaru nie powinien być oceniany wyłącznie przez porównanie z jedną, oderwaną od dokumentacji wartością. Należy uwzględnić projekt instalacji, rodzaj systemu ochrony, warunki techniczne obiektu, zastosowaną metodę pomiarową oraz wyniki wcześniejszych badań. Duża zmiana wartości w porównaniu z poprzednim protokołem może wskazywać na pogorszenie stanu uziemienia, korozję, uszkodzenie połączenia albo zmianę warunków pomiarowych i powinna zostać odpowiednio przeanalizowana.

Przegląd instalacji odgromowej a instalacja fotowoltaiczna

Montaż instalacji fotowoltaicznej może wpływać na istniejący system ochrony odgromowej. Panele, konstrukcja wsporcza, przewody i urządzenia znajdujące się na dachu zmieniają jego zagospodarowanie oraz mogą wymagać dodatkowej analizy odstępów izolacyjnych, połączeń wyrównawczych i ochrony przepięciowej. Po montażu lub rozbudowie instalacji fotowoltaicznej warto sprawdzić:

• czy nie przerwano istniejących zwodów,
• czy panele i konstrukcja znajdują się w chronionej przestrzeni,
• czy zachowano wymagane odległości od instalacji odgromowej,
• czy wykonano wymagane połączenia wyrównawcze,
• czy prawidłowo dobrano ochronę przepięciową,
• czy aktualna dokumentacja odpowiada stanowi rzeczywistemu.

Sprawdź również: przegląd instalacji fotowoltaicznej.

Czy instalacja odgromowa i uziemienie to to samo?

Nie. Uziemienie jest jednym z elementów instalacji odgromowej, ale nie stanowi całego systemu. Instalacja odgromowa może obejmować:

• zwody przejmujące wyładowanie,
• przewody odprowadzające,
• złącza kontrolne,
• przewody uziemiające,
• uziom,
• połączenia wyrównawcze,
• elementy ochrony wewnętrznej i przepięciowej.

Sam prawidłowy wynik pomiaru uziemienia nie potwierdza więc automatycznie, że cała instalacja odgromowa jest kompletna i sprawna. Konieczna jest również kontrola pozostałych elementów.

Kto może wykonać przegląd instalacji odgromowej?

Kontrolę instalacji piorunochronnej mogą wykonywać osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane albo kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci energetycznych, w zakresie odpowiadającym wykonywanym czynnościom. Przed zleceniem kontroli zarządca powinien zweryfikować:

• zakres posiadanych kwalifikacji,
• ważność świadectwa kwalifikacyjnego,
• uprawnienie do wykonywania prac kontrolno-pomiarowych,
• doświadczenie przy podobnych obiektach,
• stosowane wyposażenie pomiarowe,
• sposób przygotowania protokołu i dokumentacji.

Przy dużych obiektach istotne jest także doświadczenie w pracy na dachach, halach, obiektach przemysłowych i w obiektach użytkowanych podczas prowadzenia pomiarów.

Co powinien zawierać protokół odgromowy?

Po zakończeniu kontroli powinien zostać przygotowany protokół odgromowy, który dokumentuje zakres wykonanych czynności, wyniki pomiarów i ocenę instalacji. Protokół powinien zawierać między innymi:

• dane i adres obiektu,
• dane właściciela lub zarządcy,
• datę wykonania kontroli,
• opis kontrolowanej instalacji,
• zakres wykonanych oględzin,
• zastosowane metody pomiarowe,
• oznaczenie punktów i złączy kontrolnych,
• wyniki pomiarów,
• informacje o zastosowanych miernikach,
• porównanie z poprzednimi wynikami, jeżeli są dostępne,
• opis stwierdzonych nieprawidłowości,
• ocenę stanu instalacji,
• zalecenia pokontrolne,
• termin kolejnej kontroli,
• dane i kwalifikacje osoby wykonującej badanie,
• podpis osoby odpowiedzialnej za kontrolę.

W przypadku większych obiektów warto dołączyć do protokołu schemat lub plan punktów pomiarowych, dokumentację zdjęciową oraz zestawienie wyników dla poszczególnych części budynku.

Co zrobić, gdy kontrola wykaże nieprawidłowości?

Stwierdzone usterki powinny zostać opisane w protokole wraz z zalecanym sposobem i terminem ich usunięcia. Najczęściej wykrywane problemy to:

• przerwane lub poluzowane przewody,
• brakujące uchwyty,
• korozja elementów instalacji,
• uszkodzone złącza kontrolne,
• brak ciągłości połączeń,
• nieprawidłowo wykonane połączenia,
• pogorszenie parametrów uziemienia,
• kolizje z urządzeniami zamontowanymi na dachu,
• nieaktualna albo niekompletna dokumentacja,
• brak wcześniejszych protokołów.

Jeżeli uszkodzenie może powodować zagrożenie dla ludzi, mienia albo bezpieczeństwa obiektu, powinno zostać zabezpieczone i usunięte bez zbędnej zwłoki. Po naprawie należy wykonać sprawdzenie lub pomiary potwierdzające przywrócenie sprawności instalacji.

Kontrola instalacji odgromowej po uderzeniu pioruna

Po uderzeniu pioruna lub wystąpieniu silnej burzy nie zawsze powstają widoczne uszkodzenia. Prąd piorunowy może jednak spowodować przepalenie połączeń, uszkodzenie elementów instalacji, ochronników przepięciowych albo urządzeń elektrycznych. Kontrolę warto przeprowadzić szczególnie wtedy, gdy:

• na budynku widoczne są ślady wyładowania,
• doszło do uszkodzenia urządzeń elektrycznych,
• zadziałały ochronniki przepięciowe,
• uszkodzone zostały elementy na dachu,
• wystąpiły awarie instalacji elektrycznej,
• istnieje podejrzenie bezpośredniego trafienia w obiekt.

Jeżeli wyładowanie spowodowało uszkodzenie obiektu lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, może być konieczne przeprowadzenie kontroli bezpiecznego użytkowania obiektu.

Pomiary odgromowe w halach, magazynach i dużych obiektach

W halach magazynowych, centrach logistycznych, zakładach produkcyjnych i innych dużych obiektach instalacja odgromowa może być rozbudowana i obejmować wiele przewodów odprowadzających oraz punktów pomiarowych. Przy planowaniu kontroli warto uwzględnić:

• powierzchnię i dostępność dachu,
• liczbę złączy kontrolnych,
• podział obiektu na części lub strefy,
• obecność instalacji fotowoltaicznej,
• urządzenia technologiczne i wentylacyjne,
• konstrukcje stalowe,
• ograniczenia dotyczące dostępu do dachu,
• wymagania BHP i pracy na wysokości,
• potrzebę zachowania ciągłości działalności obiektu.

Mediatis może przygotować jednolity standard kontroli i dokumentacji dla wielu hal lub lokalizacji należących do jednego właściciela lub zarządcy.

Jak przygotować obiekt do przeglądu instalacji odgromowej?

Przed rozpoczęciem kontroli warto przygotować:

• poprzednie protokoły z pomiarów,
• projekt lub dokumentację instalacji odgromowej,
• plan rozmieszczenia złączy kontrolnych,
• informacje o naprawach i modernizacjach,
• dokumentację instalacji fotowoltaicznej, jeżeli znajduje się na dachu,
• dostęp do dachu, złączy kontrolnych i pomieszczeń technicznych,
• informacje o wcześniejszych uderzeniach pioruna albo awariach,
• osobę techniczną znającą obiekt.

W przypadku dużego obiektu pomocne jest wcześniejsze przekazanie planów, zdjęć dachu, liczby złączy kontrolnych oraz poprzednich protokołów. Ułatwia to określenie zakresu prac i przygotowanie wyceny.

Przegląd instalacji odgromowej a KOB i c-KOB

Protokół z kontroli instalacji odgromowej stanowi część dokumentacji technicznej obiektu. Jeżeli dla budynku prowadzi się książkę obiektu budowlanego, informację o wykonanej kontroli i dokumentację należy ująć w KOB lub c-KOB zgodnie z obowiązującymi zasadami prowadzenia książki. Zarządca powinien zachować:

• protokół z oględzin i pomiarów,
• zestawienie wyników,
• dokumentację kwalifikacji wykonawcy,
• zalecenia pokontrolne,
• potwierdzenia wykonania napraw,
• protokół z ponownych pomiarów po naprawie, jeżeli był wymagany.

Sprawdź również: cyfrowa książka obiektu budowlanego – c-KOB.

Ile kosztuje przegląd instalacji odgromowej?

Cena przeglądu instalacji odgromowej zależy od rzeczywistego zakresu kontroli. Największy wpływ na wycenę mają:

• rodzaj i wielkość obiektu,
• powierzchnia oraz dostępność dachu,
• liczba przewodów odprowadzających i złączy kontrolnych,
• rodzaj uziemienia,
• liczba punktów pomiarowych,
• stan i dostępność dokumentacji,
• obecność instalacji fotowoltaicznej,
• konieczność pracy na wysokości,
• liczba budynków lub lokalizacji,
• zakres wymaganej dokumentacji i raportowania.

W celu przygotowania dokładniejszej wyceny warto przekazać wcześniejszy protokół, liczbę złączy kontrolnych, dokumentację instalacji oraz podstawowe informacje o obiekcie.

Dlaczego warto zlecić przegląd instalacji odgromowej Mediatis?

• obsługujemy właścicieli, zarządców nieruchomości i firmy,
• realizujemy kontrole na terenie całej Polski,
• wykonujemy pomiary instalacji elektrycznych i odgromowych,
• obsługujemy pojedyncze budynki oraz wiele lokalizacji,
• przygotowujemy protokoły i zalecenia pokontrolne,
• wspieramy prowadzenie dokumentacji KOB i c-KOB,
• możemy połączyć pomiary odgromowe z kontrolą 5-letnią budynku,
• dostosowujemy harmonogram prac do sposobu użytkowania obiektu.

Najczęstsze pytania o przegląd instalacji odgromowej

Jak często wykonuje się przegląd instalacji odgromowej?

Instalację odgromową należy badać co najmniej raz na 5 lat w ramach kontroli wynikającej z art. 62 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Wcześniejsza kontrola może być potrzebna po uderzeniu pioruna, remoncie dachu, modernizacji instalacji albo stwierdzeniu uszkodzeń.

Czy pomiar rezystancji uziemienia wystarczy?

Nie. Pomiar rezystancji uziemienia jest ważnym elementem przeglądu, ale pełna kontrola powinna obejmować także oględziny, sprawdzenie ciągłości, zwodów, przewodów odprowadzających, złączy i pozostałych elementów instalacji.

Kto odpowiada za wykonanie kontroli piorunochronu?

Za zapewnienie wykonania kontroli odpowiada właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.

Kto może wykonać pomiary instalacji odgromowej?

Kontrolę może wykonać osoba posiadająca uprawnienia lub kwalifikacje odpowiednie do wykonywania kontroli i pomiarów instalacji piorunochronnych.

Czy przegląd instalacji odgromowej jest częścią kontroli 5-letniej?

Tak. Badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej znajduje się w zakresie kontroli wykonywanej co najmniej raz na 5 lat.

Czy po uderzeniu pioruna trzeba wykonać kontrolę?

Kontrola jest zalecana, jeżeli istnieje podejrzenie uszkodzenia instalacji lub urządzeń. Jeżeli wyładowanie spowodowało uszkodzenie obiektu albo bezpośrednie zagrożenie jego uszkodzeniem, może być konieczna również kontrola bezpiecznego użytkowania.

Co zawiera protokół odgromowy?

Protokół zawiera dane obiektu, zakres oględzin i pomiarów, wyniki, opis punktów pomiarowych, ocenę instalacji, wykryte nieprawidłowości, zalecenia oraz dane osoby wykonującej kontrolę.

Czy instalacja fotowoltaiczna wymaga sprawdzenia ochrony odgromowej?

Po montażu fotowoltaiki warto sprawdzić, czy nie naruszono istniejącej instalacji odgromowej, zachowano wymagane odległości oraz prawidłowo wykonano połączenia wyrównawcze i ochronę przepięciową.

Zamów przegląd instalacji odgromowej

Mediatis wykonuje przeglądy i pomiary instalacji odgromowych dla zarządców nieruchomości, wspólnot, spółdzielni, właścicieli obiektów oraz firm. Obsługujemy budynki mieszkalne, biurowe, handlowe, magazynowe, przemysłowe i usługowe na terenie całej Polski. Możemy wykonać pojedynczą kontrolę albo przygotować harmonogram pomiarów dla wielu obiektów i lokalizacji.

Zapytaj o wycenę przeglądu instalacji odgromowej

 

Źródła i podstawa prawna

• GUNB – kontrole stanu technicznego obiektów