Kontrola urządzenia przeciwpożarowego i warunków bezpiecznej ewakuacji
Przegląd i pomiary natężenia oświetlenia awaryjnego i ewakuacyjnego
Przegląd i pomiary natężenia oświetlenia awaryjnego i ewakuacyjnego pozwalają sprawdzić, czy system uruchamia się po zaniku oświetlenia podstawowego, działa z awaryjnego źródła zasilania oraz zapewnia wymagane warunki na drogach ewakuacyjnych, w strefach otwartych, przy urządzeniach bezpieczeństwa i w obszarach wysokiego ryzyka.
Mediatis kontroluje oprawy autonomiczne i systemy z centralnym zasilaniem w halach, magazynach, biurowcach, garażach, szkołach, hotelach, galeriach i obiektach użyteczności publicznej. Zakres może obejmować coroczny przegląd techniczny, próbę zaniku zasilania, test czasu działania, pomiary natężenia, kontrolę znaków bezpieczeństwa oraz raport z lokalizacją niesprawnych opraw i zaleceniami.
Dwa odrębne elementy usługi
Sprawna oprawa nie zawsze oznacza, że na posadzce osiągnięto wymagane warunki, a prawidłowy wynik pomiaru w jednym punkcie nie potwierdza działania wszystkich baterii, obwodów i urządzeń sterujących. Dlatego przegląd funkcjonalny i pomiary natężenia należy traktować jako uzupełniające się zakresy.
Przegląd techniczny systemu
Obejmuje oględziny, symulację zaniku zasilania, sprawdzenie uruchamiania opraw, zasilania rezerwowego, sygnalizacji, baterii, central, obwodów i dokumentacji eksploatacyjnej.
Pomiary natężenia oświetlenia
Potwierdzają warunki świetlne w wyznaczonych punktach i strefach po przejściu systemu na zasilanie awaryjne. Wyniki porównuje się z projektem oraz wymaganiami właściwymi dla danego rodzaju oświetlenia ewakuacyjnego.
Obowiązek ochrony przeciwpożarowej
Jak często wykonywać przegląd?
Instalacje oświetlenia ewakuacyjnego są urządzeniami przeciwpożarowymi. Przepisy wymagają ich przeglądów technicznych i konserwacji w terminach określonych przez producenta, dokumentację oraz właściwe normy, jednak nie rzadziej niż raz w roku.
Oprócz corocznego przeglądu system powinien być regularnie testowany i objęty dokumentacją eksploatacyjną. Aktualna PN-EN 50172:2025-04 określa wymagania dotyczące weryfikacji, użytkowania, konserwacji i testów systemów awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego.
- bieżące testy funkcjonalne wykrywające niesprawne oprawy i sygnalizowane błędy,
- coroczny przegląd techniczny i konserwacja urządzenia przeciwpożarowego,
- testy pracy z awaryjnego źródła zasilania i wymaganej autonomii,
- okresowe pomiary natężenia w zakresie wymaganym dla danego systemu,
- kontrole dodatkowe po modernizacji, zmianie dróg ewakuacyjnych, awarii lub wymianie opraw.
Gdzie wymagane jest oświetlenie ewakuacyjne?
Warunki techniczne określają grupy pomieszczeń i dróg ewakuacyjnych, w których należy stosować awaryjne oświetlenie ewakuacyjne. Ostateczny zakres dla konkretnego obiektu powinien wynikać z jego przeznaczenia, projektu, warunków ochrony przeciwpożarowej i przyjętego scenariusza ewakuacji.
| Przykładowy obszar | Znaczenie przepisów |
|---|---|
| Drogi ewakuacyjne oświetlone wyłącznie sztucznie | Wymagają awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego niezależnie od zaniku oświetlenia podstawowego |
| Garaże bez światła naturalnego | Obowiązek dotyczy między innymi garaży o powierzchni netto przekraczającej 1000 m², oświetlonych wyłącznie światłem sztucznym |
| Duże obiekty publiczne, zamieszkania zbiorowego, produkcyjne i magazynowe | Wymaganie obejmuje pomieszczenia o powierzchni netto przekraczającej 2000 m² oraz prowadzące z nich drogi ewakuacyjne |
| Obiekty dla osób o ograniczonej zdolności poruszania się | Oświetlenie stosuje się na drogach ewakuacyjnych między innymi w szpitalach i innych obiektach o takim przeznaczeniu |
| Sale i obiekty przeznaczone dla dużej liczby osób | Przepisy wymieniają między innymi sale widowiskowe oraz określone audytoria, sale konferencyjne, czytelnie i sale sportowe |
| Budynki wysokie i wysokościowe | Wymaganie obejmuje wskazane drogi ewakuacyjne w budynkach użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego |
Brak wymaganego oświetlenia awaryjnego może mieć poważne znaczenie. W określonych strefach zagrożenia ludzi oraz na prowadzących z nich drogach ewakuacyjnych może stanowić jedną z przesłanek uznania użytkowanego budynku za zagrażający życiu ludzi.
Rodzaje oświetlenia objętego kontrolą
Awaryjne oświetlenie ewakuacyjne nie jest jedną jednolitą strefą. Projekt może obejmować różne funkcje, a każda z nich wymaga odpowiedniego rozmieszczenia opraw, znaków i punktów pomiarowych.
Oświetlenie drogi ewakuacyjnej
Pomaga rozpoznać przebieg drogi, zmianę kierunku, schody, wyjścia oraz miejsca, w których znajdują się urządzenia bezpieczeństwa.
Oświetlenie strefy otwartej
Ogranicza ryzyko paniki w dużej otwartej przestrzeni i pomaga użytkownikom odnaleźć drogę prowadzącą do wyjścia.
Oświetlenie strefy wysokiego ryzyka
Umożliwia bezpieczne zatrzymanie niebezpiecznego procesu, maszyny lub czynności przed opuszczeniem stanowiska.
Oświetlenie stref lokalnych i urządzeń bezpieczeństwa
Dotyczy miejsc wymagających szczególnej widoczności, na przykład przy sprzęcie przeciwpożarowym, przyciskach alarmowych, punktach pierwszej pomocy lub innych elementach wskazanych w projekcie.
Znaki bezpieczeństwa i kierunku ewakuacji
Kontrola obejmuje ich obecność, widoczność, właściwy kierunek, działanie podświetlenia oraz zgodność z rzeczywistym przebiegiem ewakuacji.
Coroczna kontrola funkcjonalna
Co obejmuje przegląd techniczny?
- porównanie stanu systemu z projektem, wykazem opraw i poprzednim protokołem,
- oględziny opraw, piktogramów, mocowań, kloszy i oznaczeń,
- sprawdzenie obecności opraw w wymaganych lokalizacjach,
- symulację zaniku zasilania podstawowego,
- kontrolę uruchomienia każdej oprawy w trybie awaryjnym,
- sprawdzenie sygnalizacji ładowania, błędów i stanu baterii,
- test systemu centralnej baterii, obwodów i modułów nadzorczych, jeżeli występują,
- weryfikację działania systemu autotestu i zapisanych komunikatów,
- sprawdzenie wymaganego czasu działania z zasilania awaryjnego,
- kontrolę powrotu systemu do prawidłowego trybu po przywróceniu zasilania,
- sprawdzenie wykonania wcześniejszych zaleceń,
- aktualizację rejestru kontroli, usterek i wykonanych czynności.
Jak wykonujemy pomiary natężenia?
Pomiary wykonuje się po przejściu systemu na zasilanie awaryjne, w punktach odpowiadających funkcji badanej strefy. Siatkę i płaszczyznę pomiarową dobiera się do drogi ewakuacyjnej, strefy otwartej, obszaru wysokiego ryzyka albo lokalizacji urządzenia bezpieczeństwa.
Wyłączenie wpływu oświetlenia podstawowego
Zwykłe oprawy oraz światło dzienne nie mogą zawyżać wyników. Badanie planujemy w odpowiedniej porze albo ograniczamy wpływ dodatkowego światła.
Uruchomienie z awaryjnego źródła
System przełączamy w tryb odpowiadający zanikowi zasilania podstawowego. W przypadku wielu obwodów lub centrali test wymaga uzgodnionej procedury.
Pomiar po właściwym czasie pracy
Wynik należy interpretować z uwzględnieniem czasu od uruchomienia i wymaganej autonomii. System może działać poprawnie na początku testu, lecz nie utrzymać parametrów przez cały wymagany okres.
Punkty odpowiadające rzeczywistym zagrożeniom
Oprócz regularnej siatki sprawdzamy lokalizacje istotne dla ewakuacji: zmiany kierunku, schody, drzwi wyjściowe, skrzyżowania, sprzęt pożarowy i miejsca wskazane w projekcie.
Ocena wyników według funkcji strefy
Wynik porównujemy z wymaganiem przyjętym w projekcie i aktualnymi normami. Nie stosujemy jednej wartości do drogi ewakuacyjnej, strefy otwartej i stanowiska wysokiego ryzyka.
Warunki techniczne wymagają co najmniej jednej godziny działania awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego po zaniku oświetlenia podstawowego. Projekt lub ocena ryzyka mogą przewidywać dłuższą autonomię, dlatego zawsze sprawdzamy dokumentację konkretnego obiektu.
Oprawy autonomiczne i centralna bateria
Oprawy autonomiczne
Każda oprawa posiada własne źródło awaryjnego zasilania. Usterki dotyczą często baterii, układu ładowania, źródła światła, modułu autotestu albo błędnego trybu pracy.
System z centralnym zasilaniem
Kontrola obejmuje centralę, baterie, ładowarki, obwody, zabezpieczenia, komunikację, monitoring oraz współpracę opraw z systemem. Usterka centralna może wpływać na większą część budynku.
Czy system autotestu wystarcza?
Automatyczny system testujący ułatwia wykrywanie awarii źródeł światła, baterii i komunikacji, ale nie potwierdza wszystkiego. Nie ocenia samodzielnie, czy oprawa została zasłonięta, zdemontowana, obrócona, przeniesiona po zmianie aranżacji albo czy zmierzony poziom na drodze ewakuacyjnej nadal spełnia wymagania.
Podczas przeglądu odczytujemy komunikaty i historię systemu, lecz wykonujemy również oględziny oraz testy właściwe dla danego obiektu. Pomiary natężenia pozostają osobnym potwierdzeniem warunków świetlnych.
Typowe niezgodności
Co najczęściej wykrywamy?
- oprawy, które nie uruchamiają się po zaniku zasilania,
- baterie, które nie utrzymują wymaganego czasu działania,
- zbyt niskie natężenie albo niewłaściwy rozkład światła,
- brak opraw przy zmianach kierunku, schodach lub urządzeniach bezpieczeństwa,
- uszkodzone, zabrudzone lub zasłonięte klosze i piktogramy,
- znaki wskazujące kierunek niezgodny z rzeczywistą drogą ewakuacji,
- oprawy pozostawione po zmianie układu ścian, regałów albo najemców,
- brak czytelnej numeracji i wykazu opraw,
- błędy centrali, obwodów, komunikacji lub systemu autotestu,
- brak zapisów testów, napraw i wymiany baterii,
- niespójność między projektem, instrukcją bezpieczeństwa pożarowego i stanem rzeczywistym.
Kiedy trzeba wykonać kontrolę dodatkową?
- po przebudowie dróg i wyjść ewakuacyjnych,
- po podziale powierzchni na nowe lokale lub strefy najemców,
- po zmianie układu regałów, maszyn, ścian lub wyposażenia,
- po modernizacji systemu albo wymianie opraw,
- po wymianie centralnej baterii, modułów lub większej liczby akumulatorów,
- po dłuższej awarii zasilania, zalaniu, pożarze lub pracach budowlanych,
- po stwierdzeniu niezgodności przez PSP, ubezpieczyciela lub audytora,
- gdy system zgłasza powtarzające się błędy albo wyniki testów pogarszają się.
Nie wystarczy oznaczyć usterki w protokole
Niesprawna oprawa na drodze ewakuacyjnej albo brak zasilania większej części systemu może wymagać niezwłocznego zabezpieczenia, naprawy i ponownego sprawdzenia. Priorytet powinien wynikać z lokalizacji usterki i jej wpływu na warunki ewakuacji.
Kto może wykonywać przeglądy i pomiary?
Osoby wykonujące prace przy instalacji elektrycznej, źródłach zasilania i obwodach powinny posiadać kwalifikacje odpowiednie do rodzaju urządzeń i wykonywanych czynności kontrolno-pomiarowych. Przy centralnych systemach zasilania istotna jest również znajomość konkretnego rozwiązania, dokumentacji producenta i zasad bezpiecznego wyłączania obwodów.
Sam odczyt luksomierza nie wystarcza. Osoba sporządzająca raport powinna umieć rozpoznać rodzaj strefy, wyznaczyć punkty pomiarowe, ocenić wpływ innych źródeł światła oraz prawidłowo zinterpretować wynik w odniesieniu do projektu i norm.
Co powinien zawierać protokół?
Dokumentacja powinna jednoznacznie rozdzielać przegląd funkcjonalny od pomiarów natężenia i wskazywać, jakie części systemu rzeczywiście sprawdzono.
- identyfikację obiektu i kontrolowanego systemu,
- datę, zakres i podstawę wykonania kontroli,
- typ systemu, źródła zasilania i tryby pracy opraw,
- wykaz lub oznaczenia skontrolowanych opraw i obwodów,
- wynik symulacji zaniku zasilania,
- wynik testu czasu działania i stan źródeł awaryjnych,
- informacje o systemie centralnym lub autotestach, jeżeli występują,
- plan lub opis punktów pomiarowych,
- warunki przeprowadzenia pomiarów i wpływ światła zewnętrznego,
- wyniki przypisane do drogi, strefy lub konkretnej lokalizacji,
- kryteria przyjęte do oceny,
- wykaz niesprawnych opraw, błędnych znaków i innych niezgodności,
- dokumentację zdjęciową usterek,
- zalecenia, priorytet i termin napraw,
- dane urządzeń pomiarowych i osób wykonujących kontrolę.
Co otrzymuje klient?
Protokół przeglądu systemu
Dokumentuje działanie opraw, źródeł zasilania, central, obwodów i urządzeń nadzorczych.
Wyniki pomiarów natężenia
Wyniki przypisane do dróg, stref, punktów bezpieczeństwa i innych obszarów objętych zleceniem.
Zestawienie usterek według pilności
Oddzielamy usterki wpływające bezpośrednio na ewakuację, naprawy krótkoterminowe, braki dokumentacyjne i zalecenia konserwacyjne.
Dokumentację zdjęciową i lokalizację opraw
Przy większych obiektach możemy uporządkować oprawy według kondygnacji, stref, obwodów lub numerów widocznych w systemie.
Materiał do dokumentacji przeciwpożarowej
Protokół można wykorzystać w dokumentacji technicznej, rejestrze urządzeń przeciwpożarowych, instrukcji bezpieczeństwa pożarowego oraz KOB lub c-KOB, jeżeli jest to właściwe dla obiektu.
Jak wygląda realizacja usługi Mediatis?
Inwentaryzacja systemu
Ustalamy liczbę opraw, typ zasilania, liczbę obwodów, zakres dróg i stref oraz dostępność projektu i wcześniejszych protokołów.
Plan testów i wyłączeń
Następnie uzgadniamy symulację zaniku zasilania, dostęp do central i rozdzielnic, porę pomiarów oraz wpływ testu na pracę obiektu.
Przegląd, test autonomii i pomiary
Sprawdzamy system w trybie awaryjnym, rejestrujemy niesprawne urządzenia i wykonujemy pomiary w uzgodnionych strefach.
Raport i weryfikacja napraw
Przekazujemy protokół, wyniki i listę zaleceń. Po usunięciu usterek możemy przeprowadzić kontrolę sprawdzającą.
Jak przygotować obiekt?
- przygotuj projekt oświetlenia awaryjnego i rzuty dróg ewakuacyjnych,
- udostępnij wykaz opraw, obwodów i systemu centralnego, jeżeli występuje,
- przekaż poprzednie protokoły, książkę eksploatacji i historię usterek,
- poinformuj o przebudowach, zmianach układu najemców, regałów i ścian,
- zapewnij dostęp do central, rozdzielnic, opraw i zamkniętych pomieszczeń,
- uzgodnij możliwość symulacji zaniku oświetlenia podstawowego,
- zaplanuj pomiary w porze ograniczającej wpływ światła dziennego,
- wyznacz osobę znającą system, drogi ewakuacyjne i organizację obiektu,
- poinformuj ochronę i użytkowników o planowanym teście, jeżeli jest to potrzebne.
Od czego zależy cena?
Wycena zależy od wielkości i architektury systemu, a nie wyłącznie od powierzchni budynku. Największe znaczenie mają:
- liczba opraw awaryjnych i znaków bezpieczeństwa,
- oprawy autonomiczne lub centralny system zasilania,
- liczba obwodów, central i stref,
- długość oraz układ dróg ewakuacyjnych,
- liczba stref otwartych i wysokiego ryzyka,
- zakres testu czasu działania,
- liczba punktów i stref objętych pomiarem natężenia,
- warunki dostępu, wysokość montażu i potrzeba użycia podnośnika,
- liczba lokalizacji objętych jednym zleceniem,
- zakres planów, zdjęć, numeracji opraw i raportowania,
- potrzeba wykonania pomiarów sprawdzających po naprawach.
Najczęstsze pytania o przegląd i pomiary oświetlenia awaryjnego
Zamów przegląd i pomiary oświetlenia awaryjnego
Prześlij liczbę opraw, rzuty dróg ewakuacyjnych, informację o centralnej baterii i poprzedni protokół. Przygotujemy zakres przeglądu, testu autonomii, pomiarów oraz raportowania. Działamy na terenie całej Polski.