Kontrola detektorów, centrali, alarmów, zaworu i sterowań
Przegląd systemu detekcji metanu GAZEX
Przegląd systemu detekcji metanu GAZEX pozwala sprawdzić cały łańcuch bezpieczeństwa: od wykrycia gazu przez detektor, przez analizę sygnału w module sterującym, aż po uruchomienie sygnalizacji, zamknięcie zaworu, włączenie wentylacji lub przekazanie informacji do automatyki budynku.
Mediatis realizuje kontrole systemów stosowanych w kotłowniach, pomieszczeniach technicznych, stacjach gazowych, halach i obiektach wyposażonych w urządzenia zasilane gazem ziemnym. Zakres dobieramy do konkretnego rozwiązania GAZEX, dokumentacji producenta, rodzaju sensorów, liczby detektorów, zastosowanych progów alarmowych oraz urządzeń wykonawczych.
System działa tylko wtedy, gdy współpracują wszystkie elementy
Detektor jest początkiem systemu, ale nie jego całością. Nawet prawidłowo reagujący sensor nie zapewni bezpieczeństwa, jeżeli moduł sterujący nie przekaże alarmu, sygnalizator jest odłączony, zawór nie zamknie dopływu gazu albo automatyka nie uruchomi wymaganej wentylacji.
| Element systemu | Co sprawdzamy podczas kontroli |
|---|---|
| Detektory metanu | Stan, lokalizację, dostępność komory pomiarowej, reakcję na gaz testowy, sygnalizację i komunikację |
| Moduł sterujący lub centrala | Zasilanie, wskazania, wejścia detektorów, stany alarmowe, awarie, wyjścia i zaprogramowaną logikę |
| Sygnalizacja optyczno-akustyczna | Słyszalność, widoczność, sposób oznaczenia i uruchomienie dla właściwego progu alarmowego |
| Zawór odcinający gaz | Sterowanie, stan po zadziałaniu, położenie, możliwość ręcznego ponownego otwarcia i współpracę z systemem |
| Wentylacja i urządzenia technologiczne | Uruchomienie, zatrzymanie lub zmianę trybu zgodnie z projektem i przyjętym scenariuszem |
| BMS, telemetria i powiadomienia | Przekazanie alarmu, awarii i innych stanów do systemu nadzorczego albo obsługi obiektu |
Kontrola od sensora do urządzenia wykonawczego
Co obejmuje przegląd systemu detekcji metanu GAZEX?
- identyfikację typów, wersji i numerów seryjnych urządzeń,
- porównanie stanu systemu z projektem, instrukcjami i poprzednim protokołem,
- oględziny detektorów, modułów, zasilaczy, sygnalizatorów i okablowania,
- sprawdzenie lokalizacji oraz dostępności detektorów,
- kontrolę zabrudzenia, korozji, uszkodzeń i niedozwolonego zasłonięcia sensorów,
- test reakcji detektorów na odpowiednią mieszaninę gazową,
- kontrolę progów alarmowych i sposobu ich sygnalizacji,
- test stanów awarii, przerwy lub błędów komunikacji, jeżeli system to umożliwia,
- sprawdzenie działania centrali i jej wyjść sterujących,
- test sygnalizatorów optycznych i akustycznych,
- próbę zaworu odcinającego i jego położenia po zadziałaniu,
- weryfikację współpracy z wentylacją, automatyką, BMS i zasilaniem,
- sprawdzenie źródła rezerwowego i akumulatorów, jeżeli występują,
- ocenę terminów wzorcowania lub kalibracji modułów sensorycznych,
- sporządzenie protokołu z wynikami, usterkami i zaleceniami.
Sam przycisk „TEST” nie potwierdza sprawności sensora
Test elektryczny może potwierdzić działanie diod, przekaźników, sygnalizatorów i wyjść, lecz nie zawsze sprawdza zdolność sensora do wykrycia metanu. Element sensoryczny starzeje się, może zostać zatruty substancjami zakłócającymi, zabrudzony albo utracić wymagane parametry.
Dlatego kontrola powinna obejmować reakcję detektora na odpowiednią mieszaninę gazową w sposób przewidziany przez producenta. Dopiero taki test pozwala ocenić drogę od rzeczywistej obecności gazu do wygenerowania stanu alarmowego.
Nie należy testować systemu przypadkowym gazem z zapalniczki lub niekontrolowanym wypływem gazu ziemnego. Taka próba nie zapewnia znanego stężenia, może przeciążyć sensor, stworzyć zagrożenie i nie pozwala wiarygodnie ocenić progi alarmowe.
Kontrola funkcjonalna a wzorcowanie i kalibracja
Te pojęcia są często stosowane zamiennie, choć dotyczą różnych czynności. Zakres należy ustalić przed zleceniem, szczególnie gdy właściciel potrzebuje świadectwa wzorcowania albo wymiany modułu sensorycznego.
Potwierdza, że detektor reaguje, centrala rozpoznaje stan i system realizuje zaprogramowane działania. Nie zawsze obejmuje regulację parametrów sensora ani wystawienie świadectwa laboratoryjnego.
Polega na porównaniu odpowiedzi urządzenia z odpowiednią mieszaniną wzorcową i udokumentowaniu wyniku według określonej procedury.
Obejmuje korektę ustawień odpowiedzi sensora, gdy wynik nie odpowiada wymaganym parametrom. Powinna być wykonywana przez podmiot posiadający właściwą procedurę, wyposażenie i uprawnienie producenta lub laboratorium.
W systemach GAZEX wymienny moduł z sensorem może zostać zastąpiony modułem posiadającym aktualne parametry, bez demontażu całego detektora. Dokładna procedura zależy od modelu i serii urządzenia.
Różne architektury systemu
ASBIG, DSDG i cyfrowe systemy GAZEX
Nazwa GAZEX może oznaczać kilka generacji i sposobów budowy systemu. Przed przeglądem identyfikujemy rzeczywistą konfigurację, ponieważ zakres testów dla prostego układu progowego różni się od kontroli rozproszonego systemu cyfrowego.
Zwykle obejmuje detektory, moduł sterujący, sygnalizator i zawór odcinający dopływ gazu. Po przekroczeniu odpowiedniego progu system może ostrzec użytkowników i zamknąć zawór.
Detektory przekazują stany progowe do modułu, który może uruchamiać sygnalizację, wentylację, zawór, styczniki lub inne urządzenia wykonawcze.
Urządzenia komunikują się cyfrowo, a moduł nadzorczy odpytuje detektory, analizuje dane, steruje modułami wykonawczymi i może przekazywać informacje do systemu BMS.
Lokalizacja detektora metanu ma kluczowe znaczenie
Metan jest lżejszy od powietrza i w typowych warunkach ma tendencję do gromadzenia się w górnych częściach pomieszczenia. Nie oznacza to jednak, że każdy detektor należy montować w identycznej odległości od sufitu. Lokalizacja zależy od konstrukcji stropu, źródła możliwego wycieku, ruchu powietrza, wentylacji, przeszkód i instrukcji konkretnego urządzenia.
Detektor powinien monitorować obszar, do którego gaz może dotrzeć po rozszczelnieniu kotła, palnika, armatury, rurociągu lub innego urządzenia.
Belki, podciągi, sufity podwieszane i zamknięte przestrzenie mogą zmienić kierunek przemieszczania się gazu i tworzyć lokalne miejsca jego gromadzenia.
Strumień powietrza może przyspieszyć dotarcie gazu do sensora albo przeciwnie – rozcieńczyć go i odsunąć od punktu pomiarowego.
Sensor musi być dostępny do testu, wymiany modułu i konserwacji. Zabudowanie go nad nieusuwalnym sufitem albo urządzeniem może uniemożliwić rzetelną obsługę.
Progi alarmowe i scenariusz działania
System może posiadać dwa albo trzy progi alarmowe wyrażone jako część dolnej granicy wybuchowości. Nie należy jednak automatycznie zmieniać wartości na podstawie ogólnej tabeli. Progi i reakcje urządzeń powinny odpowiadać projektowi, typowi detektora, przeznaczeniu obiektu i dokumentacji producenta.
Może uruchamiać sygnalizację optyczną, wentylację lub przekazywać informacje do obsługi, zanim stężenie osiągnie poziom alarmowy.
Może powodować głośny alarm, odcięcie gazu, wyłączenie wybranych obwodów, zmianę pracy wentylacji lub zatrzymanie procesu technologicznego.
Przerwa przewodu, uszkodzenie sensora, brak komunikacji lub zanik zasilania powinny zostać rozpoznane i zasygnalizowane w sposób przewidziany dla systemu.
Test urządzeń wykonawczych
Zawór odcinający, wentylacja i automatyka
Próba pełnego scenariusza wymaga uzgodnienia z obsługą techniczną. Zamknięcie zaworu może zatrzymać kotłownię lub proces, a ponowne uruchomienie instalacji gazowej powinno odbyć się według procedury obowiązującej w obiekcie.
- sprawdzamy, czy właściwy próg generuje sygnał zamknięcia zaworu,
- potwierdzamy rzeczywiste położenie zaworu po zadziałaniu,
- weryfikujemy, czy ponowne otwarcie wymaga świadomego działania obsługi,
- kontrolujemy uruchomienie lub przełączenie wentylacji,
- sprawdzamy odłączenie urządzeń lub obwodów wskazanych w projekcie,
- potwierdzamy sygnały wysyłane do BMS, telemetrii lub ochrony,
- rejestrujemy urządzenia, których nie można było przetestować bez postoju,
- uzgadniamy bezpieczne przywrócenie normalnej pracy systemu.
Jak często wykonywać przegląd?
System wykrywający gaz wybuchowy i uruchamiający urządzenia ograniczające zagrożenie może stanowić urządzenie zabezpieczające przed powstaniem wybuchu i ograniczające jego skutki, a więc urządzenie przeciwpożarowe. W takim przypadku przegląd techniczny i konserwację wykonuje się zgodnie z normami, dokumentacją techniczno-ruchową oraz instrukcjami producenta, nie rzadziej niż raz w roku.
Roczny termin jest jedynie minimalnym poziomem wynikającym z przepisów przeciwpożarowych. Instrukcja konkretnego detektora może wymagać częstszych kontroli reakcji, określonego harmonogramu kalibracji, wymiany modułu sensorycznego lub akumulatora. Terminy zależą między innymi od technologii sensora, warunków otoczenia, liczby alarmów i obecności substancji zakłócających.
Nie wpisujemy jednego terminu kalibracji dla wszystkich urządzeń GAZEX. Model, seria i rodzaj modułu sensorycznego należy odczytać z urządzenia, a następnie zastosować aktualną instrukcję producenta.
Kiedy potrzebna jest kontrola dodatkowa?
- po alarmie spowodowanym rzeczywistym wyciekiem gazu,
- po przekroczeniu zakresu pomiarowego albo długotrwałym kontakcie sensora z gazem,
- po remoncie kotłowni, zmianie urządzeń gazowych lub wentylacji,
- po przeniesieniu detektora, centrali, sygnalizatora lub zaworu,
- po naprawie okablowania albo zmianie automatyki,
- po wymianie modułu sensorycznego, centrali lub urządzenia wykonawczego,
- po zalaniu, zapyleniu, zawilgoceniu albo uszkodzeniu mechanicznym,
- gdy system zgłasza awarię, niestabilne wskazania lub powtarzające się fałszywe alarmy,
- po dłuższym wyłączeniu albo przed ponownym uruchomieniem obiektu,
- gdy poprzedni protokół lub instrukcja wskazuje krótszy termin.
Alarmu gazowego nie wolno ignorować
W przypadku rzeczywistego podejrzenia wycieku nie należy wykonywać samodzielnych prób elektrycznych ani resetować systemu bez rozpoznania przyczyny. Trzeba zastosować procedurę awaryjną obiektu, unikać źródeł zapłonu, opuścić zagrożoną strefę i powiadomić właściwe służby.
Najczęstsze nieprawidłowości
Brak aktualnego potwierdzenia parametrów, nieznana data kalibracji albo użytkowanie sensora po terminie wskazanym przez producenta.
Farba, kurz, tłuszcz, osłona, sufit podwieszany albo składowane wyposażenie mogą ograniczyć dopływ gazu do komory pomiarowej.
Brak dźwięku, słaba widoczność lampy, nieczytelne oznaczenie albo lokalizacja, w której alarm nie jest zauważalny przez obsługę.
Centrala pokazuje alarm, lecz zawór pozostaje otwarty, wentylacja nie zmienia trybu albo sygnał nie dociera do urządzenia wykonawczego.
Ustawienia centrali, wyjść lub BMS nie odpowiadają projektowi, a właściciel nie posiada dokumentacji wprowadzonej modyfikacji.
Dokument potwierdza jedynie naciśnięcie przycisku testowego, bez wykazu detektorów, próby gazowej, testu zaworu i sprawdzenia urządzeń wykonawczych.
Dokumentacja dla zarządcy
Co powinien zawierać protokół?
- identyfikację obiektu i monitorowanych pomieszczeń,
- typ systemu, modele, serie i numery urządzeń,
- wykaz oraz lokalizację detektorów,
- rodzaj monitorowanego gazu i zastosowanych sensorów,
- progi alarmowe i funkcje przypisane do każdego poziomu,
- daty kalibracji, wzorcowania lub wymiany modułów sensorycznych,
- opis zastosowanej mieszaniny i sposobu testu reakcji,
- wynik działania centrali, alarmów i stanów awarii,
- wynik testu zaworu, wentylacji, odłączeń i sygnałów do BMS,
- stan zasilania podstawowego i rezerwowego,
- wykaz urządzeń niedostępnych lub nietestowanych,
- opis usterek i podjętych działań,
- zalecenia, priorytet i termin realizacji,
- dokumentację zdjęciową, jeżeli ujęto ją w zakresie,
- dane i kwalifikacje osób wykonujących kontrolę.
Kto może wykonywać przegląd?
Czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej powinny wykonywać osoby posiadające rzeczywiste kwalifikacje odpowiednie do badanego urządzenia. W praktyce znaczenie mają znajomość systemów detekcji gazów, dokumentacji GAZEX, zasad wykonywania prób gazowych, automatyki i bezpiecznej obsługi zaworu.
Wzorcowanie lub kalibracja sensorów wymaga odpowiednich mieszanin, sprzętu, procedur i uprawnienia producenta albo kompetentnego laboratorium. Jeżeli zakres obejmuje prace przy instalacji elektrycznej, automatyce lub urządzeniach gazowych, mogą być wymagane dodatkowe kwalifikacje odpowiadające wykonywanym czynnościom.
Co otrzymuje klient?
Detektory, centrala, alarmy i urządzenia wykonawcze są opisane w sposób umożliwiający późniejszą identyfikację.
Wskazujemy moduły wymagające wzorcowania, kalibracji, wymiany albo sprawdzenia według właściwej instrukcji.
Oddzielamy nieprawidłowości wpływające bezpośrednio na wykrycie lub odcięcie gazu od braków dokumentacyjnych i prac planowych.
Zdjęcia ułatwiają lokalizację detektora, centrali, zaworu, uszkodzonego przewodu lub nieprawidłowo zamontowanego urządzenia.
Protokół można wykorzystać w rejestrze urządzeń przeciwpożarowych, instrukcji bezpieczeństwa pożarowego oraz KOB lub c-KOB, jeżeli dotyczy to danego obiektu.
Jak wygląda realizacja usługi Mediatis?
Identyfikacja systemu
Zbieramy typy urządzeń, liczbę detektorów, modułów, zaworów, sygnalizatorów i systemów współpracujących.
Plan testu i postoju
Uzgadniamy próbę gazową, zamknięcie zaworu, reakcję wentylacji, wyłączenia urządzeń i sposób przywrócenia pracy instalacji.
Kontrola pełnego scenariusza
Testujemy detektory, centralę, alarmy i urządzenia wykonawcze oraz zapisujemy elementy wymagające kalibracji albo naprawy.
Protokół i kontrola po naprawach
Przekazujemy raport i harmonogram działań. Po usunięciu usterek możemy potwierdzić prawidłowe działanie systemu.
Jak przygotować obiekt?
- przygotuj projekt systemu, schemat połączeń i instrukcje urządzeń,
- udostępnij poprzednie protokoły oraz świadectwa wzorcowania lub kalibracji,
- przekaż wykaz detektorów, modułów, zaworów i sygnalizatorów,
- wskaż urządzenia sterowane przez poszczególne progi alarmowe,
- uzgodnij możliwość zamknięcia zaworu i zatrzymania urządzeń gazowych,
- zapewnij dostęp do detektorów zamontowanych wysoko,
- udostępnij centralę, zasilacze, BMS, rozdzielnice i urządzenia wentylacyjne,
- poinformuj o fałszywych alarmach, awariach i zmianach technologicznych,
- wyznacz osobę znającą procedurę ponownego uruchomienia gazu i kotłowni.
Od czego zależy cena przeglądu?
Koszt zależy od architektury systemu i zakresu testów. Do przygotowania dokładnej wyceny warto przekazać:
- liczbę i modele detektorów,
- rodzaje modułów sensorycznych oraz daty ich ostatniej kalibracji,
- typ modułu sterującego albo centrali cyfrowej,
- liczbę sygnalizatorów i zaworów odcinających,
- zakres współpracy z wentylacją, BMS, SSP i urządzeniami technologicznymi,
- potrzebę testu pełnego scenariusza i zamknięcia gazu,
- potrzebę wzorcowania, kalibracji albo wymiany modułów sensorycznych,
- warunki dostępu i potrzebę zastosowania drabiny lub podnośnika,
- liczbę obiektów i lokalizacji,
- oczekiwany zakres zdjęć, numeracji i raportowania.
Najczęstsze pytania o przegląd systemu detekcji metanu GAZEX
Zamów przegląd systemu detekcji metanu GAZEX
Prześlij wykaz urządzeń, poprzedni protokół, terminy kalibracji sensorów i informacje o zaworze oraz automatyce. Przygotujemy zakres testu detektorów, centrali, alarmów i urządzeń wykonawczych. Działamy na terenie całej Polski.
Powiązane usługi
Źródła i podstawa techniczna
- GAZEX – Aktywny System Bezpieczeństwa Instalacji Gazowej ASBIG
- GAZEX – Dwuprogowy System Detekcji Gazów
- GAZEX – Cyfrowy System Detekcji Gazów
- GAZEX – eksploatacja, sensory, kontrole i kalibracja detektorów
- GAZEX – dokumenty i protokół kontroli okresowej systemów
- Rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, obiektów i terenów
- Warunki techniczne budynków – urządzenia sygnalizacyjno-odcinające dopływ gazu